Shloka 72
कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira
जानासि दाशार्ह मम व्रतं त्वं यो मां ब्रूयात् कश्नन मानुषेषु । अन्यस्मै त्वं गाण्डिवं देहि पार्थ त्वत्तोउस्त्रैर्वा वीर्यतो वा विशिष्ट:,दशाईकुलनन्दन! आप तो यह जानते ही हैं कि मेरा व्रत क्या है? मनुष्योंमेंसे जो कोई भी मुझसे यह कह दे कि 'पार्थ! तुम अपना गाण्डीव धनुष किसी दूसरे ऐसे पुरुषको दे दो जो अस्त्रोंके ज्ञान अथवा बलमें तुमसे बढ़कर हो; तो केशव! मैं उसे बलपूर्वक मार डालूँ।' इसी प्रकार भीमसेनको कोई “मूँछ-दाढ़ीरहित” कह दे तो वे उसे मार डालेंगे, वृष्णिवीर! राजा युधिष्ठिरने आपके सामने ही बारंबार मुझसे कहा है कि “तुम अपना धनुष दूसरेको दे दो'
jānāsi dāśārha mama vrataṁ tvaṁ yo māṁ brūyāt kaścana mānuṣeṣu | anyasmai tvaṁ gāṇḍīvaṁ dehi pārtha tvatto 'strair vā vīryato vā viśiṣṭaḥ ||
ارجن نے کہا—اے داشارھ! آپ میری منت جانتے ہیں۔ انسانوں میں سے جو کوئی مجھ سے کہے—“اے پارتھ! اپنا گاندیو کسی دوسرے کو دے دو، جو ہتھیاروں کے علم میں یا قوت میں تم سے برتر ہو”—اے کیشو! میں اسے زور سے قتل کر دوں گا۔ مگر راجا یدھشٹھِر نے آپ ہی کے سامنے بار بار مجھ سے کہا ہے—“اپنا کمان دوسرے کو دے دو۔”
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical danger of rigid vows tied to personal honor: when a vow mandates violence in response to words, it can collide with dharma and family duty. It implicitly urges discernment and restraint—especially in war—so that honor does not override righteousness.
Arjuna reminds Kṛṣṇa of a personal vow: if anyone tells him to give his bow Gāṇḍīva to someone superior, he would kill that speaker. He then complains that Yudhiṣṭhira has repeatedly said exactly this in Kṛṣṇa’s presence, creating a moral and emotional crisis for Arjuna.