Shloka 54
कर्णार्जुनसमागमः — The Karṇa–Arjuna Confrontation
Cosmic Spectatorship and Vows
Devanagari script
ते वध्यमाना: कर्णेन पञज्चालाश्रेदिभि: सह । तत्र तत्र व्यमुहान्त वनदाहे यथा द्विपा:,जैसे वनमें आग लगनेपर उसमें रहनेवाले हाथी जहाँ-तहाँ दग्ध होकर मूर्च्छित हो जाते हैं, उसी प्रकार कर्णके द्वारा मारे जानेवाले पांचाल और चेदि योद्धा यत्र-तत्र मूर्च्छित होकर पड़े थे
Translation
کَرن کے ہاتھوں مارے جاتے پانچال اور چیدی یودھا، جیسے جنگل میں آگ لگنے پر وہاں کے ہاتھی جل کر جگہ جگہ بے ہوش ہو کر گر پڑتے ہیں، اسی طرح میدانِ جنگ میں یہاں وہاں بے سدھ ہو کر پڑے تھے۔
Word by Word
तेthey (those)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वध्यमानाःbeing slain
वध्यमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवध्
FormPresent passive participle (शानच्), passive, Masculine, Nominative, Plural
कर्णेनby Karna
कर्णेन:
Karana
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Instrumental, Singular
पाञ्चालाःthe Panchalas
पाञ्चालाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चाल
FormMasculine, Nominative, Plural
चेदिभिःwith the Cedis
चेदिभिः:
Saha
TypeNoun
Rootचेदि
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
Saha
TypeIndeclinable
Rootसह
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रthere (here and there)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
व्यमुह्यन्तbecame bewildered / fainted
व्यमुह्यन्त:
Kriya
TypeVerb
Rootमुह्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Plural, Parasmaipada
वनदाहेin a forest-fire
वनदाहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवनदाह
FormMasculine, Locative, Singular
यथाas, just as
यथा:
Upamana
TypeIndeclinable
Rootयथा
द्विपाःelephants
द्विपाः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विप
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes