Shloka 22
कृष्णेन अर्जुनस्य प्रोत्साहनम् — Kṛṣṇa’s Exhortation to Arjuna
Prelude to Karṇa’s Slaying
अपरे कृष्यमाणाश्रन विचेष्टन्तो महीतले । भावान् बहुविधांश्वक्रुस्ताडिता: शरतोमरै:,बाणों और तोमरोंद्वारा ताड़ित होकर कितने ही अश्व धरतीपर लोट जाते और हथियोंद्वारा खींचे जानेपर छटपटाते हुए नाना प्रकारके भाव व्यक्त करते थे
apare kṛṣyamāṇāś ca viceṣṭanto mahītale | bhāvān bahuvidhāṁś cakrus tāḍitāḥ śaratomaraiḥ ||
سنجے نے کہا—اور کچھ گھوڑے تیروں اور نیزوں (تومروں) کی مار سے تڑپتے ہوئے زمین پر لوٹتے تھے؛ اور جب انہیں گھسیٹا جاتا تو وہ بےتابی سے بلبلاتے، طرح طرح کی تکلیف اور اضطراب ظاہر کرتے تھے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the collateral suffering produced by warfare: even animals are dragged into pain and terror. Ethically, it invites reflection on the far-reaching harm of violence and the responsibility borne by those who choose battle.
Sañjaya describes the battlefield where horses, struck by arrows and javelins, fall and writhe on the ground; some are dragged along, struggling and showing varied signs of distress amid the chaos of combat.