Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

धर्मरहस्योपदेशः

Dharma-rahasya Instruction: Vows, Truth, and Non-injury

तं॑ कर्ण: पञ्चविंशत्या नाराचेन समार्पयत्‌ | मदोत्कटं वने दृप्तमुल्काभिरिव कुज्जरम्‌,कर्णने भीमसेनको पचीस नाराच मारे, मानो किसी शिकारीने वनमें दर्पयुक्त मदोन्मत्त गजराजपर उल्काओंद्वारा प्रहार किया हो

taṁ karṇaḥ pañcaviṁśatyā nārācena samārpayat | madotkaṭaṁ vane dṛptam ulkābhir iva kuñjaram ||

سنجے نے کہا—کرن نے پچیس نارाच تیروں سے اسے یوں چھید ڈالا، گویا جنگل میں غرور سے بھرے، مست ہاتھیوں کے سردار پر دہکتے ہوئے انگاروں کی لکڑیاں برسائی جا رہی ہوں۔

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
पञ्चविंशत्याwith twenty-five
पञ्चविंशत्या:
Karana
TypeNumeral
Rootपञ्चविंशति
FormFeminine, Instrumental, Singular
नाराचेनwith an iron arrow (nārāca)
नाराचेन:
Karana
TypeNoun
Rootनाराच
FormMasculine, Instrumental, Singular
समार्पयत्struck/shot (lit. delivered, applied)
समार्पयत्:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√अर्प्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
मदोत्कटम्fierce with rut/intoxication
मदोत्कटम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमदोत्कट
FormMasculine, Accusative, Singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
दृप्तम्proud, haughty
दृप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदृप्त
FormMasculine, Accusative, Singular
उल्काभिःwith firebrands/meteors
उल्काभिः:
Karana
TypeNoun
Rootउल्का
FormFeminine, Instrumental, Plural
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
कुञ्जरम्elephant
कुञ्जरम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karṇa
N
nārāca (arrow)
K
kuñjara (elephant)
U
ulka (firebrand)
V
vana (forest)

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya battlefield ethic: unwavering exertion and precision in combat, conveyed through a vivid simile. It also cautions that pride and uncontrolled force (symbolized by the rut-maddened elephant) invite intense counter-force.

Sañjaya describes Karṇa delivering a concentrated volley—twenty-five nārāca arrows—against his opponent, likening the assault to hurling firebrands at a proud, musth elephant in the forest.