Shloka 9
Karṇa-nidhana-śravaṇa, Kṣaya-Varṇana, and Śeṣa-sainika-nirdeśa
Hearing of Karṇa’s Fall, Accounting of Losses, and Naming of Remaining Warriors
Devanagari script
स लब्ध्वा शनकै: संज्ञां ताश्च दृष्टवा स्त्रियो नृप: । उन्मत्त इव राजेन्द्र स्थितस्तूष्णीं विशाम्पते,राजेन्द्र! प्रजानाथ! धीरे-धीरे होशमें आनेपर धृतराष्ट्र अपने घरकी स्त्रियोंको वहाँ उपस्थित जान पागलके समान चुपचाप बैठे रह गये
Transliteration
sa labdhvā śanakaiḥ saṃjñāṃ tāś ca dṛṣṭvā striyo nṛpaḥ | unmatta iva rājendra sthitas tūṣṇīṃ viśāmpate ||
Translation
وہ آہستہ آہستہ ہوش میں آیا اور اپنے گھر کی عورتوں کو وہاں کھڑا دیکھ کر بادشاہ خاموش رہ گیا—گویا دیوانہ سا—اے راجندر، اے رعایا کے نگہبان۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
TypeVerb
Rootलभ्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
शनकैःslowly, gradually
शनकैः:
TypeIndeclinable
Rootशनक
संज्ञाम्consciousness, awareness
संज्ञाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
ताःthose (women)
ताः:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karma
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Accusative, Plural
नृपःthe king
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
उन्मत्तःmad, distraught
उन्मत्तः:
TypeAdjective
Rootउन्मत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
स्थितःstood, remained
स्थितः:
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त (past passive participle, used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम्
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्पति
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DhṛtarāṣṭraW
women of the Kuru householdVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes