Shloka 163
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा स्त्रीणां च आर्तनादः
Dhṛtarāṣṭra’s Collapse and the Lament of the Palace Women
वीर्यवन्तः कृतास्त्राश्च द्रक्ष्यथाद्य परस्परम् “आप सभी योद्धाओंमेंसे प्रत्येक वीर रणभूमिमें सेनासहित पाण्डवोंको मार डालनेकी शक्ति रखता है। फिर जब आपलोग संगठित होकर युद्ध करें तो क्या नहीं कर सकते हैं? आप पराक्रमी और अस्त्रविद्याके विद्वान् हैं; अतः आज एक-दूसरेको अपना-अपना पुरुषार्थ दिखावें'
vīryavantaḥ kṛtāstrāś ca drakṣyathādya parasparam |
سنجے نے کہا—“آج تم ایک دوسرے کے روبرو ایسے جنگجو دیکھو گے جو دلیری میں قوی اور اسلحہ و فنِ حرب میں پوری طرح تربیت یافتہ ہیں۔ تم میں سے ہر ایک اپنی اپنی فوج کے ساتھ پاندوؤں کو قتل کرنے کی طاقت رکھتا ہے؛ پھر اگر تم نظم و اتحاد کے ساتھ لڑو تو کون سا کام ناممکن رہے گا؟ پس تم بہادر اور فنِ اسلحہ میں ماہر ہو—آج ہر ایک اپنا اپنا مردانہ جوہر دکھائے۔”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that individual strength and training become decisive when joined with disciplined unity; it praises martial competence while urging coordinated action and the display of rightful prowess expected of warriors.
Sañjaya reports an exhortation to the Kaurava side: their warriors are brave and weapon-trained, and if they fight together they should be able to overcome the Pāṇḍavas; the moment is framed as a test of each fighter’s valor on the battlefield.