Shloka 29
Śalya Appointed as Karṇa’s Sārathi; Discourse on Praise, Blame, and Beneficial Counsel (कर्णस्य शल्यसारथ्यं तथा स्तवनिन्दाविचारः)
Devanagari script
ववाम रुधिरं गात्रै: कुम्भवक्त्रादिवोदकम् | कृतवर्मा उन बाणोंसे क्षत-विक्षत होकर अत्यन्त कुपित हो उठा और जैसे घड़ेके मुहसे जल गिर रहा हो, उसी प्रकार वह अपने अंगोंसे रक्त वमन करने लगा ।। रुधिरेण परिक्लिन्न: कृतवर्मा त्वराजत
Transliteration
vavāma rudhiraṃ gātraiḥ kumbhavaktrādivodakam | rudhireṇa pariklinnaḥ kṛtavarmā tvarājata ||
Translation
سنجے نے کہا—ان تیروں سے زخمی و چاک چاک ہو کر کِرتَورما سخت غضب میں بھڑک اٹھا۔ جیسے گھڑے کے منہ سے پانی بہتا ہے، ویسے ہی اس کے اعضا سے خون ابل کر نکلنے لگا۔ خون میں تر ہونے کے باوجود کِرتَورما پھر بھی اپنی جنگی آب و تاب کے ساتھ چمکتا رہا۔
Word by Word
ववामvomited
ववाम:
Karta
TypeVerb
Rootवम् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), perfect (past), 3, singular
रुधिरम्blood
रुधिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
गात्रैःwith (his) limbs/body
गात्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formneuter, instrumental, plural
कुम्भवक्त्रात्from the mouth/opening of a jar
कुम्भवक्त्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकुम्भ-वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formneuter, ablative, singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उदकम्water
उदकम्:
Karta
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative/accusative, singular
रुधिरेणwith blood
रुधिरेण:
Karana
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formneuter, instrumental, singular
परिक्लिन्नःsoaked/drenched
परिक्लिन्नः:
TypeAdjective
Rootपरि-क्लिन्न (कृदन्त; √क्लिद्)
Formmasculine, nominative, singular
कृतवर्माKṛtavarmā
कृतवर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकृतवर्मन् (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अरजतshone/appeared (splendid/striking)
अरजत:
TypeVerb
Rootराज् (धातु)
Formलङ् (परस्मैपद), imperfect (past), 3, singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
KṛtavarmāK
kumbha (jar/pot)U
udaka (water)R
rudhira (blood)B
bāṇa (arrows, implied by context)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes