Shloka 2
Śalya Appointed as Karṇa’s Sārathi; Discourse on Praise, Blame, and Beneficial Counsel (कर्णस्य शल्यसारथ्यं तथा स्तवनिन्दाविचारः)
संजय कहते हैं--राजन्! कृपाचार्यने धृष्टद्युम्मको आक्रमण करते देख युद्धभूमिमें उसी प्रकार उन्हें आगे बढ़नेसे रोका, जैसे वनमें शरभ- सिंहको रोक देता है ।। निरुद्धः पार्षतस्तेन गौतमेन बलीयसा । पदात् पदं विचलितुं नाशकत्तत्र भारत,भारत! अत्यन्त बलवान् गौतमगोत्रीय कृपाचार्यसे अवरुद्ध होकर धृष्टद्युम्मन एक पग भी चलनेमें समर्थ न हो सका
sañjaya uvāca—rājan! kṛpācāryeṇa dhṛṣṭadyumnaṃ samākrāmantaṃ dṛṣṭvā raṇabhūmau tathāiva tasya agragamanaṃ nyavāryata, yathā vane śarabhaḥ siṃham iva nivārayet. niruddhaḥ pārṣatastena gautamena balīyasā; padāt padaṃ vicalituṃ nāśakat tatra, bhārata.
سنجے نے کہا— اے راجَن! دھِرِشتدیومن کو حملے کے لیے آگے بڑھتے دیکھ کر کرپ آچاریہ نے میدانِ جنگ میں اسے اسی طرح روک دیا جیسے جنگل میں شَرَبھ شیر کو روک لیتا ہے۔ اس نہایت طاقتور گوتَم نسل کے کرپ کے ہاتھوں رُک جانے کے باعث پرِشت کا بیٹا (دھِرِشتدیومن)، اے بھارت، وہاں ایک قدم بھی آگے نہ بڑھ سکا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that in warfare, raw aggression can be neutralized by disciplined strength and seasoned restraint; ethical force is not merely attack, but the capacity to check and control an opponent’s momentum.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that Dhrishtadyumna advanced to strike, but Kripacharya—described as mightier—blocked him so completely that Dhrishtadyumna could not advance even a step, likened to a śarabha restraining a lion.