Adhyāya 17 — गजयुद्ध-वृत्तान्तः, सहदेव-दुःशासन-संघर्षः, नकुल-कर्ण-समागमः
Elephant-battle account; Sahadeva–Duhshasana clash; Nakula–Karna encounter
हिमावदातेन सुवर्णमालिना हिमाद्रिकूटप्रतिमेन दन्तिना । हते रणे भ्रातरि दण्ड आव्रज- ज्जिघांसुरिन्द्रावरजं धनंजयम्
sañjaya uvāca |
himāvadātena suvarṇamālinā himādrikūṭapratimena dantinā |
hate raṇe bhrātari daṇḍa āvrajaj-jighāṃsur indrāvarajaṃ dhanañjayam ||
سنجے نے کہا—جب میدانِ جنگ میں اس کا بھائی دَṇḍا مارا گیا تو دَṇḍधار بھائی کے غم سے بھڑکے ہوئے انتقام کے جوش میں، اندر کے چھوٹے بھائی دھننجے (ارجن) کو قتل کرنے کے ارادے سے رن بھومی کی طرف لپکا۔ وہ برف کی مانند سفید، سونے کی مالا سے آراستہ، اور ہمالیہ کی چوٹی کے مانند بلند و عظیم ایک شاہانہ ہاتھی پر سوار ہو کر وہاں آ پہنچا۔
संजय उवाच
The verse highlights how grief and attachment—here, the loss of a brother—can swiftly harden into vengeance, driving a warrior toward further violence. It implicitly raises an ethical tension central to the epic: personal retaliation versus restraint and discernment within dharma amid war.
Sañjaya describes Daṇḍa’s arrival on the battlefield after his brother Daṇḍa has been killed. Burning with the desire to slay Arjuna, Daṇḍa comes mounted on a massive, snow-white elephant adorned with gold, his approach portrayed with grand, mountainous imagery.