Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः

Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa

पश्यतां पुरुषेन्द्राणां समरे पार्षतो5वधीत्‌ । संजय! जिनके यश और बलका तिरस्कार होना असम्भव था, उन दुर्धर्ष वीर द्रोणाचार्यको समरभूमिमें सम्पूर्ण नरेशोंके देखते-देखते धृष्टद्युम्नने कैसे मार डाला? ।। के पुरस्तादयुध्यन्त रक्षन्तो द्रोणमन्तिकात्‌

paśyatāṃ puruṣendrāṇāṃ samare pārṣato ’vadhīt | sañjaya, yasya yaśo-bala-tiraskāro ’sambhavas te durdharṣaṃ vīraṃ droṇācāryaṃ samara-bhūmau samasta-nareśānāṃ paśyatāṃ paśyatāṃ dhṛṣṭadyumno kathaṃ jaghāna || ke purastād ayudhyanta rakṣanto droṇam antikāt ||

دھرتراشٹر نے کہا— سنجے، میدانِ جنگ میں سردارانِ بشر کی آنکھوں کے سامنے پارشت (دھریشتدیومن) نے درون آچاریہ کو قتل کر دیا۔ جس کی شہرت اور قوت کی تحقیر ممکن نہ تھی، اس ناقابلِ مزاحمت درون کو دھریشتدیومن نے رن بھومی میں سب راجاؤں کے روبرو کیسے مار ڈالا؟ اور کون لوگ آگے سے لڑتے ہوئے قریب سے درون کی حفاظت کر رہے تھے؟

पश्यताम्while (they) were watching
पश्यताम्:
Adhikarana
TypeVerb
Rootपश्यत् (√दृश्)
Formलट् (present), 3, plural, परस्मैपद, शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्तस्य षष्ठी-बहुवचनवत् प्रयोगः (genitive absolute sense: 'while (they) were seeing')
पुरुषेन्द्राणाम्of the best of men / kings
पुरुषेन्द्राणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुषेन्द्र
Formmasculine, genitive, plural
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
Formmasculine, locative, singular
पार्षतःDhrishtadyumna (son of Prishata)
पार्षतः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्षत (धृष्टद्युम्न)
Formmasculine, nominative, singular
अवधीत्killed
अवधीत्:
Karma
TypeVerb
Root√वध्
Formलुङ् (aorist), 3, singular, परस्मैपद
केwho (which people)
के:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
Formmasculine, nominative, plural
पुरस्तात्in front / before
पुरस्तात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात्
अयुध्यन्तwere fighting
अयुध्यन्त:
Karta
TypeVerb
Root√युध्
Formलङ् (imperfect), 3, plural, आत्मनेपद
रक्षन्तःprotecting
रक्षन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootरक्षन्त् (√रक्ष्)
Formशतृ (present active participle), masculine, nominative, plural
द्रोणम्Drona
द्रोणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण
Formmasculine, accusative, singular
अन्तिकात्from near / from close proximity
अन्तिकात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअन्तिक
Formneuter, ablative, singular

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
S
Sañjaya
D
Droṇācārya (Droṇa)
D
Dhṛṣṭadyumna (Pārṣata)
K
kings (nareśa/puruṣendra)