Shloka 24

धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः

Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa

Devanagari script

दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणं रणे तस्मिन्‌ महाबलम्‌ | उस समरांगणमें दिव्य अस्त्रोंका प्रयोग करनेवाले तथा सुवर्णमय रथपर आरूढ़ हुए महाबली द्रोणाचार्यको देखकर तो समस्त पाण्डव-योद्धा भाग खड़े होते थे ।। उताहो सर्वसैन्येन धर्मराज: सहानुज:

Transliteration

divyam astraṁ vikurvāṇaṁ raṇe tasmin mahābalam | utāho sarvasainyena dharmarājaḥ sahānujaḥ ||

Translation

اُس معرکے میں جب مہابلی درون آچاریہ دیویہ اَسترَوں کا شدید استعمال کر رہے تھے اور سونے جیسے رَتھ پر سوار تھے، تو انہیں دیکھ کر پاندَووں کے بہت سے یودھا بھاگ کھڑے ہوتے تھے۔ یہاں تک کہ پوری فوج کے ساتھ، چھوٹے بھائیوں سمیت دھرم راج یُدھِشٹھِر بھی مضطرب ہو اٹھتے تھے۔

Word by Word

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दिव्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अस्त्रम्: weapon (missile)
• अस्त्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अस्त्र
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• विकुर्वाणम्: wielding/using; performing
• विकुर्वाणम्: Karta
• Type: Verb
• Root: वि√कृ (करोति)
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: रण
• Form: Masculine, Locative, Singular

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Locative, Singular

• महाबलम्: very mighty (one)
• महाबलम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महाबल
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• उत: and/also; moreover
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• अहो: indeed! alas!/oh!
• Type: Indeclinable
• Root: अहो

• सर्वसैन्येन: with the entire army
• सर्वसैन्येन: Karana
• Type: Noun
• Root: सर्वसैन्य
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• धर्मराजः: Dharma-king (Yudhiṣṭhira)
• धर्मराजः: Karta
• Type: Noun
• Root: धर्मराज
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सह: together with
• Type: Indeclinable
• Root: सह

• अनुजैः: with (his) younger brothers
• अनुजैः: Karana
• Type: Noun
• Root: अनुज
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

Speaker

धृतराष्ट उवाच

Characters & Entities

• Dhṛtarāṣṭra
• Droṇa
• Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
• Pāṇḍavas (younger brothers implied)
• Celestial weapons (divyāni astrāṇi)
• Battlefield (raṇa/samarāṅgaṇa)