Previous Verse
Next Verse

Shloka 103

धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः

Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa

यच्छुत्वा निहतं द्रोणं शतधा न विदीर्यते । मैं तो दैवको ही श्रेष्ठ मानता हूँ। पुरुषार्थ तो अनर्थका ही कारण है। निश्चय ही मेरा यह अत्यन्त सुदृढ़ हृदय लोहेका बना हुआ है, जिससे द्रोणाचार्यको मारा गया सुनकर भी इसके सौ टुकड़े नहीं हो जाते

yac chrutvā nihataṃ droṇaṃ śatadhā na vidīryate | mayā tu daivakaṃ śreṣṭhaṃ manyate | puruṣārthaḥ tv anarthasyaiva kāraṇam | niścayaṃ hi mama etad atyanta-sudṛḍhaṃ hṛdayaṃ lohakena kṛtaṃ, yena droṇācāryaṃ hataṃ śrutvāpi na śatadhā bhidyate |

دھرتراشٹر نے کہا— دروṇ آچاریہ کے مارے جانے کی خبر سن کر بھی میرا دل سو ٹکڑوں میں نہیں پھٹتا۔ میں تقدیر ہی کو برتر مانتا ہوں؛ انسانی کوشش گویا مصیبت کا سبب بنتی ہے۔ یقیناً میرا یہ دل نہایت سخت—گویا لوہے کا—ہے کہ دروṇ-وَدھ سن کر بھی شت دھا نہیں ٹوٹتا۔

यत्which (fact/that)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral), Prior action
निहतम्slain
निहतम्:
TypeAdjective
Rootनि-हन् (धातु) / निहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रोणम्Drona
द्रोणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Accusative, Singular
शतधाinto a hundred parts; a hundredfold
शतधा:
TypeIndeclinable
Rootशतधा
FormAdverb
not
:
TypeIndeclinable
Root
FormNegation
विदीर्यतेis torn asunder; splits
विदीर्यते:
TypeVerb
Rootवि-दॄ (धातु)
FormLat, Present, Atmanepada, Third, Singular, Passive/medio-passive (intransitive sense)

धृतराष्ट उवाच

धृतराष्ट्र (Dhṛtarāṣṭra)
द्रोण / द्रोणाचार्य (Droṇa / Droṇācārya)
दैव (Daiva—fate/destiny)