Shloka 56
Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
अमृदनात् समरे नाग: सम्प्रधावंस्ततस्तत: । उस हाथीने अत्यन्त कुपित होकर रथके समूहों, हाथियों, घुड़सवारोंसहित घोड़ों तथा सैकड़ों-हजारों पैदल सिपाहियोंको भी समरांगणमें इधर-उधर दौड़ते हुए रौंद डाला || ५५ - तेन संलोड्यमानं तु पाण्डवानां बल॑ महत्
amṛdanāt samare nāgaḥ sampradhāvaṃs tatastataḥ | tena saṃloḍyamānaṃ tu pāṇḍavānāṃ balaṃ mahat ||
میدانِ جنگ میں وہ ہاتھی سخت غضب میں اِدھر اُدھر دوڑتا ہوا رتھوں کے جھنڈ، ہاتھیوں، گھڑ سواروں سمیت گھوڑوں اور سینکڑوں ہزاروں پیادوں کو بھی روندتا اور کچلتا گیا۔ اس کے دھاوے سے پاندوؤں کی عظیم فوج بری طرح تہ و بالا ہو کر منتشر ہونے لگی۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the destructive momentum of uncontrolled force in war: a single raging war-elephant can scatter and destabilize a large army, illustrating how violence rapidly multiplies suffering and disorder on the battlefield.
Sañjaya describes a war-elephant charging in different directions, trampling combatants and causing the Pāṇḍava forces to be tossed into confusion and disarray.