Shloka 27
भीष्मपर्व — अध्याय ९६: सौभद्रस्य आक्रमणम्, अलम्बुसस्य प्रतिविधानम्
Abhimanyu’s assault; Alambusa’s counter-engagement
गजवाजिमनुष्याणां शोणितान्त्रतरड्रिणी । प्रावर्तत नदी तत्र केशशैवलशाद्धला,हाथी, घोड़े और मनुष्योंके रक्त और आँतोंकी एक भयंकर नदी बह चली, जिसमें केश सेवार और घासके समान जान पड़ते थे
sañjaya uvāca |
gajavājimanuṣyāṇāṃ śoṇitāntrataradriṇī |
prāvartata nadī tatra keśaśaivalasādṛśā ||
وہاں ہاتھیوں، گھوڑوں اور آدمیوں کے خون اور آنتوں کی موجوں سے ایک ہولناک دریا بہنے لگا؛ اس میں بال کائی کی مانند اور گھاس کی طرح دکھائی دیتے تھے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the ethical gravity of war by depicting its consequences in visceral imagery: violence dehumanizes and desecrates the world, reminding the listener that even ‘righteous’ conflict carries immense suffering and moral burden.
Sañjaya narrates the battlefield scene: the slaughter is so intense that it is poetically described as a river flowing with blood and entrails of elephants, horses, and men, with hair floating like algae—an image of overwhelming carnage.