Shloka 30
भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति उपालम्भः
Bhīṣma’s Reproof to Duryodhana
एवमुकक््त्वा तु हैडिम्बो महद् विस्फार्य कार्मुकम्,ऐसा कहकर हिडिम्बाकुमारने दाँतोंसे ओठ चबाते और जीभसे मुँहके कोनोंको चाटते हुए अपने विशाल धनुषको खींचकर दुर्योधनपर बाणोंकी बड़ी भारी वृष्टि की। ठीक उसी तरह, जैसे वर्षा-ऋतुमें मेघ पर्वतके शिखरपर जलकी धाराएँ गिराता है
evam uktvā tu haiḍimbo mahad visphārya kārmukam, duryodhanam prati bāṇānāṃ mahāṃ vṛṣṭim avāsṛjat; yathā varṣā-ṛtau meghaḥ parvata-śikhare jaladhārāḥ pātayati.
سنجے نے کہا—یوں کہہ کر ہڈمبا کے بیٹے نے اپنا عظیم کمان پوری طرح کھینچا اور دُریودھن پر تیروں کی ہولناک بارش برسا دی—جیسے برسات کے موسم میں بادل پہاڑ کی چوٹی پر پانی کی دھاریں انڈیل دے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, intent and capability translate into decisive action; it also implicitly warns that hostility and ambition invite powerful counterforce. Ethically, it reflects the Mahābhārata’s recurring theme that choices made in adharma-driven rivalry culminate in unavoidable, escalating violence.
Sañjaya describes Ghaṭotkaca (the son of Hiḍimbā) drawing his great bow and releasing a massive volley of arrows at Duryodhana, compared to monsoon clouds pouring water on a mountain summit.