Shloka 40
भीमसेन-दुर्योधन-प्रहारः तथा घटोत्कचमायाप्रादुर्भावः | Bhīmasena–Duryodhana Clash and the Manifestation of Ghaṭotkaca’s Māyā
ततः प्रववृते युद्ध तव तेषां च भारत । नराश्चरथनागानां व्यतिषक्तं परस्परम्,भरतनन्दन! फिर तो आपके और पाण्डवोंके योद्धाओंमें परस्पर घमासान युद्ध छिड़ गया। पैदल, घुड़सवार, रथी और हाथी एक-दूसरेसे गुँथ गये
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tava teṣāṃ ca bhārata | narāś ca ratha-nāgānāṃ vyatiṣaktaṃ parasparam bharatanandana ||
پھر، اے بھارت! تمہارے اور اُن کے (پانڈوؤں کے) جنگجوؤں کے درمیان سخت گھمسان کی لڑائی چھڑ گئی۔ پیادے، گھڑ سوار، رتھی اور ہاتھیوں کے دستے ایک دوسرے میں گتھم گتھا ہو کر قریب کی خونریز جنگ میں الجھ گئے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical weight of war: once battle begins, forces intermingle and control diminishes, highlighting how conflict rapidly becomes chaotic and morally grave—especially in a fratricidal struggle like Kurukṣetra.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that full-scale fighting has erupted between the Kaurava and Pāṇḍava armies, with infantry, chariots, and elephant units colliding and becoming locked together in close combat.