Shloka 20
भीमसेन-दुर्योधन-प्रहारः तथा घटोत्कचमायाप्रादुर्भावः | Bhīmasena–Duryodhana Clash and the Manifestation of Ghaṭotkaca’s Māyā
अशथोत्तरे महेष्वासा: सहसैन्या नराधिपा: । व्यूहं त॑ं पूरयामासुर्व्यूहशास्त्रविशारदा:,इनके बाद सेनासहित अनेक महाथधनुर्धर नरेश खड़े थे, जो व्यूहशास्त्रके पूर्ण विद्वान् थे। उन्होंने उस व्यूहको प्रत्येक अंग और उपांगसे परिपूर्ण किया था
aśvathottare maheṣvāsāḥ sahasainyā narādhipāḥ | vyūhaṃ taṃ pūrayāmāsur vyūhaśāstraviśāradāḥ ||
اشوتھ کے درخت کے شمال میں لشکر سمیت بہت سے عظیم کمان دار راجے کھڑے تھے، جو جنگی صف بندی (ویوہ) کے شاستر میں ماہر تھے۔ انہوں نے اس صف کو ہر عضو و ذیلی حصے سمیت بھر کر مکمل طور پر منظم کر دیا، تاکہ وہ جنگ کے لیے پوری طرح تیار ہو جائے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined preparation and expertise in organized warfare: rulers and warriors must act with trained competence and coordinated structure, reflecting the kṣatriya emphasis on order, readiness, and responsibility in battle.
Sañjaya describes how numerous kings with their forces take position north of an Aśvattha tree and expertly complete a battle-array, filling every component of the formation so it becomes fully set for combat.