Shloka 20
अध्याय ८८ — घटोत्कच-दुर्योधनयुद्धवर्णनम्
Ghaṭotkaca–Duryodhana Engagement
उक्त्वा तथा त्वं पितुरग्रतो मा- महं हनिष्यामि महाव्रतं तम् । भीष्मं शरौघैर्विमलार्कवर्ण: सत्यं वदामीति कृता प्रतिज्ञा,“वीर! तुमने अपने पिताके सामने प्रतिज्ञापूर्वक मुझसे यह कहा था कि “मैं महान् व्रतधारी भीष्मको निर्मल सूर्यके समान तेजस्वी बाणसमूहोंद्वारा अवश्य मार डालूँगा, यह बात मैं सत्य कहता हूँ।' ऐसी प्रतिज्ञा तुमने की थी; परंतु तुम इस प्रतिज्ञाको सफल नहीं करते हो। कारण कि युद्धमें देवव्रत भीष्मका वध नहीं कर रहे हो। झूठी प्रतिज्ञा करनेवाला न बनो। अपने धर्म, कुल और यशकी रक्षा करो
uktvā tathā tvaṁ pitur agrato mā—
ahaṁ haniṣyāmi mahāvrataṁ tam |
bhīṣmaṁ śaraughair vimalārkavarṇaḥ
satyaṁ vadāmīti kṛtā pratijñā ||
اے بہادر! تم نے اپنے باپ کے سامنے مجھ سے عہد کر کے کہا تھا—“میں اس مہاوَرت دھاری بھیشم کو بے داغ سورج کی مانند درخشاں تیروں کے جھنڈ سے ضرور مار ڈالوں گا؛ میں سچ کہتا ہوں۔” یہ عہد تم نے کیا تھا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
A solemn vow (pratijñā) must align with truth (satya) and be upheld; failing to act after publicly pledging—especially before elders—threatens one’s dharma, family honor (kula), and reputation (yaśas).
Sañjaya recalls a prior promise made before the speaker’s father to slay Bhīṣma with mighty arrow-volleys, and rebukes the present failure to carry it out in battle, warning against becoming a breaker of vows.