Shloka 70
अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
Devanagari script
वैवस्वतक्षयं घोरं प्रेषयामास भारत । सारथिं चास्य भल््लेन प्रेषयामास मृत्यवे,तब शत्रुसूदन द्रोणने पुनः धृष्टद्युम्मका धनुष काट दिया और चार उत्तम सायकोंद्वारा उनके चारों घोड़ोंको तुरंत ही भयानक यमलोकको भेज दिया। भारत! फिर एक भल्ल्लके द्वारा उनके सारथिको भी मृत्युके हवाले कर दिया
Transliteration
vaiśvata-kṣayaṃ ghoraṃ preṣayāmāsa bhārata | sārathiṃ cāsya bhallena preṣayāmāsa mṛtyave ||
Translation
اے بھارت! اس نے چاروں گھوڑوں کو یم کے ہولناک دیس کی طرف بھیج دیا، اور بھلّ تیر سے اس کے سارَتھی کو بھی موت کے حوالے کر دیا۔
Word by Word
वैवस्वतक्षयम्to Vaivasvata-kṣaya (Yama’s abode/death-destruction)
वैवस्वतक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैवस्वतक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रेषयामासsent / dispatched
प्रेषयामास:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-इष् (प्रेषयति)
FormPerfect (periphrastic), Third, Singular
भारतO Bhārata
भारत:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
सारथिम्charioteer
सारथिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसारथि
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्यof him / his
अस्य:
Sampradana
TypePronoun
Rootइदम् (अस्मद्-प्रत्ययान्त सर्वनाम)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
भल्लेनwith a bhalla-arrow
भल्लेन:
Karana
TypeNoun
Rootभल्ल
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रेषयामासsent / dispatched
प्रेषयामास:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-इष् (प्रेषयति)
FormPerfect (periphrastic), Third, Singular
मृत्यवेto Death
मृत्यवे:
Sampradana
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Dative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra as addressee)Y
Yama (Vaiśvata)D
Death (Mṛtyu)C
charioteer (sārathi)B
bhalla-arrowH
horses (implied by context of being sent to Yama’s realm)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes