Shloka 31

भीष्मस्य मण्डलव्यूहः — Bhīṣma’s Maṇḍala Battle-Formation and the Opening Engagements

Devanagari script

तवापि तनयो राजन्‌ भूरिश्रवसमाहवे । आरोपयद्‌ू रथं तूर्ण पश्यतां सर्वधन्विनाम्‌,महाराज! इसी प्रकार आपके पुत्र दुर्योधनने भी युद्धस्थलमें समस्त धनुर्धरोंके देखते- देखते भूरिश्रवाको तुरंत अपने रथपर चढ़ा लिया

Transliteration

tavāpi tanayo rājan bhūriśravasam āhave | āropayad rathaṃ tūrṇaṃ paśyatāṃ sarva-dhanvinām ||

Translation

اے بادشاہ، آپ کے بیٹے نے بھی میدانِ جنگ میں، تمام کمان داروں کے دیکھتے دیکھتے، بھوریشروَس کو فوراً اپنے رتھ پر چڑھا لیا۔

Word by Word

• तव: of you/your
• तव: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: त्वद्
• Form: —, षष्ठी, एकवचन

• अपि: also/even
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• तनयः: son
• तनयः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तनय
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• भूरिश्रवसम्: Bhūriśravas (proper name)
• भूरिश्रवसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भूरिश्रवस्
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आहवे: in battle
• आहवे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आहव
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• आरोपयत्: mounted/caused to mount
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (णिच्: आरोपयति)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तूर्णम्: quickly
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्ण

• पश्यताम्: of (those) watching
• Type: Verb
• Root: पश्यत् (√दृश्, शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• सर्वधन्विनाम्: of all archers
• Type: Noun
• Root: सर्वधन्विन्
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• महाराज: O great king
• Type: Noun
• Root: महाराज
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Duryodhana
• Bhūriśravas
• ratha (chariot)
• āhava (battlefield)