Shloka 64

Adhyāya 65: Dawn Assembly, Makara–Śyena Vyūhas, and Commander Engagements

Devanagari script

गदया वध्यमानास्ते मार्गणैश्न॒ समन्‍्ततः । स्वान्यनीकानि मृद्नन्तः प्राद्रवन्‌ कुड्जरास्तव,महाराज! चारों ओरसे गदा और बाणोंकी मार पड़नेपर आपकी सेनाके वे समस्त हाथी अपने ही सैनिकोंको कुचलते हुए भाग रहे थे

Transliteration

gadāyā vadhyamānās te mārgaṇaiś ca samantataḥ | svāny anīkāni mṛdnantaḥ prādravan kuñjarās tava, mahārāja ||

Translation

سنجے نے کہا—اے مہاراج! ہر طرف سے گدا کے وار اور تیروں کی بوچھاڑ پڑنے پر تمہاری فوج کے وہ ہاتھی گھبرا کر بھاگ کھڑے ہوئے—اور بھاگتے ہوئے اپنے ہی لشکری دستوں کو روندتے چلے گئے۔

Word by Word

• गदया: with a mace
• गदया: Karana
• Type: Noun
• Root: गदा
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• वध्यमानाः: being struck/killed
• Type: Adjective
• Root: वध्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• ते: those
• ते: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• मार्गणैः: with arrows
• मार्गणैः: Karana
• Type: Noun
• Root: मार्गण
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• समन्ततः: on all sides
• समन्ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः

• स्वानि: their own
• Type: Adjective
• Root: स्व
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• अनीकानि: troops/formations
• अनीकानि: Karma
• Type: Noun
• Root: अनीक
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• मृद्नन्तः: crushing/trampling
• Type: Verb
• Root: मृद्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• प्राद्रवन्: ran away/fled
• Type: Verb
• Root: द्रु
• Form: Imperfect, 3rd, Plural

• कुञ्जराः: elephants
• कुञ्जराः: Karta
• Type: Noun
• Root: कुञ्जर
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तव: your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Genitive, Singular

• महाराज: O great king
• Type: Noun
• Root: महाराज
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• elephants (kuñjarāḥ)
• mace (gadā)
• arrows (mārgaṇāḥ)
• army formations (anīkāni)