Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

भीष्मपर्व — अध्याय ६२: वासुदेवमहात्म्यप्रशंसा (देव–ब्रह्मसंवादः)

चिक्षिपु: समरे क्रुद्धा: फाल्गुनस्य रथं प्रति । वे क्रोधमें भरकर युद्धमें अर्जुनके रथपर चमचमाती हुई शक्ति, दुःसह गदा, परिघ, प्रास, फरसे, मुदुगर और मूसल आदि अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा करने लगे,न पाण्डवान्‌ प्रतिबलांस्तव मन्ये कथंचन । तथा द्रोणस्य संग्रामे द्रौणेश्वेव कृपस्य च “मैं किसी तरह यह नहीं मान सकता कि पाण्डव संग्राममें आपके, द्रोणाचार्यके, कृपाचार्यके और अश्व॒त्थामाके समान बलवान हैं

cikṣipuḥ samare kruddhāḥ phālgunasya rathaṃ prati | na pāṇḍavān pratibalāṃs tava manye kathaṃcana | tathā droṇasya saṃgrāme drauṇeśveva kṛpasya ca ||

وہ غصّے سے بھر کر میدانِ جنگ میں فالگُن (ارجن) کے رتھ کی طرف ہتھیار پھینکنے لگے۔ مگر میں کسی طرح بھی یہ نہیں مانتا کہ پانڈو تمہارے ہم پلہ ہیں—نہ جنگ میں درون کے برابر، نہ درون پتر اشوتھاما کے، نہ کرپ کے۔

चिक्षिपुःthey hurled / threw
चिक्षिपुः:
Karta
TypeVerb
Rootक्षिप्
Formलिट् (परस्मैपदम्), perfect (past), 3, plural
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
Formmasculine, locative, singular
क्रुद्धाःenraged
क्रुद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (from धातु क्रुध्)
Formmasculine, nominative, plural
फाल्गुनस्यof Phalguna (Arjuna)
फाल्गुनस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootफाल्गुन
Formmasculine, genitive, singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
Formmasculine, accusative, singular
प्रतिtowards / against
प्रति:
Karma
TypeIndeclinable
Rootप्रति
not
:
TypeIndeclinable
Root
पाण्डवान्the Pandavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
Formmasculine, accusative, plural
प्रतिबलान्equal in strength / matching in power
प्रतिबलान्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रतिबल
Formmasculine, accusative, plural
तवof you / your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formgenitive, singular, 2
मन्येI think / I consider
मन्ये:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formलट्, present, 1, singular, आत्मनेपदम्
कथंचनin any way / at all
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन
तथाalso / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
द्रोणस्यof Drona
द्रोणस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootद्रोण
Formmasculine, genitive, singular
संग्रामेin the battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
Formmasculine, locative, singular
द्रौणेश्वेवand indeed in (the case of) Drona’s son (Ashvatthaman)
द्रौणेश्वेव:
Adhikarana
TypeNoun + Indeclinable
Rootद्रौणि + एव
Formmasculine, locative, singular, resolved as द्रौणौ/द्रौणि (loc.) + एव; commonly refers to द्रौणि = अश्वत्थामन्
कृपस्यof Kripa
कृपस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootकृप
Formmasculine, genitive, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Phālguna (Arjuna)
P
Pāṇḍavas
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'tava')
D
Droṇa
D
Drauṇi (Aśvatthāman)
K
Kṛpa