Shloka 3
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
प्रार्थयाना यशो दीप्त॑ मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्,वे उज्ज्वल यश प्राप्त करना चाहते थे। अतः यह निश्चय करके कि अब मृत्यु ही हमें युद्धसे निवृत्त कर सकती है, एकाग्रचित्त होकर युद्धमें डटे रहे। राजन! उन्होंने युद्धमें ऐसी तत्परता दिखायी कि बार-बार पाण्डव-सेनाको तितर-बितर कर दिया
prārthayānā yaśo dīptaṃ mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam | tato niścitya yuddhāt nivartanaṃ mṛtyur eva iti ekāgracittā yuddhe ’vatiṣṭhanta | rājan, te yuddhe tādṛśīṃ tatparatāṃ darśayām āsuḥ yathā punaḥ punaḥ pāṇḍava-senāṃ titar-bitaram akurvan |
سنجے نے کہا—درخشاں ناموری کی طلب میں انہوں نے یہ پختہ ارادہ کر لیا کہ اب صرف موت ہی انہیں جنگ سے ہٹا سکتی ہے؛ اسی فیصلے پر دل جما کر وہ میدان میں ڈٹے رہے۔ اے راجن! ایسی بےامان آمادگی سے انہوں نے بار بار پانڈوؤں کی فوج کو منتشر کر دیا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the warrior ethic of steadfastness: once committed to battle for honor and duty, they accept death as the only legitimate cause for withdrawal. It frames resolve and single-pointed focus as decisive forces in war, while also hinting at the moral tension of pursuing fame amid destruction.
Sanjaya reports to King Dhritarashtra that the fighters (in context, the Kuru side) fought with intense determination, deciding they would not retreat unless killed. Their repeated assaults caused the Pandava forces to break formation and scatter multiple times.