Shloka 100
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
Devanagari script
तौ दूरात् सात्यकिं दृष्टवा धृष्टद्युम्नवृकोदरौ । कलिड्डान् समरे वीरौ योधयेतां मनस्विनौ,उस समरभूमिमें मनस्वी वीर धृष्टद्युम्म और भीमसेनने सात्यकिको भी दूरसे आते देखा; अतः वे अधिक उत्साहसे सम्पन्न हो कलिंगोंसे युद्ध करने लगे
Transliteration
tau dūrāt sātyakiṁ dṛṣṭvā dhṛṣṭadyumnavṛkodarau | kaliṅgān samare vīrau yodhayetāṁ manasvinau ||
Translation
سنجے نے کہا—اس میدانِ کارزار میں بلند حوصلہ بہادر دھرشتدیومن اور وِرکودر (بھیم) نے ساتیکِی کو دور سے آتے دیکھا؛ اس سے ان کا جوش بڑھا اور وہ کلنگوں سے اور زیادہ شدت سے لڑنے لگے۔
Word by Word
तौthose two
तौ:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
दूरात्from afar
दूरात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootदूर
सात्यकिम्Sātyaki
सात्यकिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
धृष्टद्युम्नवृकोदरौDhṛṣṭadyumna and Vṛkodara (Bhīma)
धृष्टद्युम्नवृकोदरौ:
Karta
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न + वृकोदर
FormMasculine, Nominative, Dual
कलिङ्गान्the Kaliṅgas
कलिङ्गान्:
Karma
TypeNoun
Rootकलिङ्ग
FormMasculine, Accusative, Plural
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
वीरौthe two heroes
वीरौ:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Dual
योधयेताम्they fought / they engaged (in fighting)
योधयेताम्:
TypeVerb
Rootयुध् (णिच्)
Formलोट् (imperative), Parasmaipada, Third, Dual, Active
मनस्विनौhigh-spirited, resolute
मनस्विनौ:
Karta
TypeAdjective
Rootमनस्विन्
FormMasculine, Nominative, Dual
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaS
Sātyaki (Yuyudhāna)D
DhṛṣṭadyumnaV
Vṛkodara (Bhīma/Bhīmasena)K
KaliṅgasB
battlefield (samara)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes