Shloka 1

Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)

Devanagari script

अपना बा | अकाल चतुष्पञ्चशत्तमो< ध्याय: भीमसेनका कलिंगों और निषादोंसे युद्ध, भीमसेनके द्वारा शक्रदेव, भानुमान्‌ और केतुमान्‌का वध तथा उनके बहुत- से सैनिकोंका संहार ध्ृतराष्र उवाच तथा प्रतिसमादिष्ट: कालिजड्रो वाहिनीपति: । 44५ | भीमसेनं महाबलम्‌,ष्रने पूछा--संजय! दुर्योधनकी वैसी आज्ञा पाकर सेनापति कलिंगराजने अद्भुत पराक्रमी महाबली भीमसेनके साथ किस प्रकार युद्ध किया?

Transliteration

dhṛtarāṣṭra uvāca | tathā pratisaṃādiṣṭaḥ kaliṅgādhipo vāhinīpatiḥ | bhīmasenaṃ mahābalaṃ kathaṃ yuyudhe sañjaya ||

Translation

دھرتراشٹر نے کہا: اے سنجے! دُریودھن کی ایسی ہدایت پا کر لشکر کے سالار، کلنگ کے راجا نے اس مہابلی بھیم سین کے ساتھ میدانِ جنگ میں کس طرح مقابلہ کیا؟

Word by Word

• धृतराष्ट्रः: Dhritarashtra
• धृतराष्ट्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: धृतराष्ट्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

• तथा: thus/so
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• प्रतिसमादिष्टः: having been instructed/commanded
• Type: Adjective
• Root: प्रतिसमादिश्
• Form: Masculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)

• कालिङ्गः: the king/man of Kalinga
• कालिङ्गः: Karta
• Type: Noun
• Root: कालिङ्ग
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• द्रोणः: Drona
• द्रोणः: Karta
• Type: Noun
• Root: द्रोण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वाहिनीपतिः: commander of an army
• वाहिनीपतिः: Karta
• Type: Noun
• Root: वाहिनीपति
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भीमसेनम्: Bhimasena
• भीमसेनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भीमसेन
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• महाबलम्: very strong/mighty
• Type: Adjective
• Root: महाबल
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

ध्ृतराष्र उवाच

Characters & Entities

• Dhṛtarāṣṭra
• Sañjaya
• Bhīmasena (Bhīma)
• Kaliṅga (Kaliṅga king/commander)
• Duryodhana (implied as the one giving orders)