अध्याय ५५ — भीष्मस्य प्रचण्डविक्रमः, अर्जुनप्रत्युत्तरं, कृष्णस्य चक्रोद्यतिः
Chapter 55: Bhīṣma’s onslaught, Arjuna’s counter, and Kṛṣṇa’s raised discus
आचार्यमुपसंगम्य कृपं शल्यं च पार्थिव । सौमदत्तिं विकर्ण च सो<श्वृत्थामानमेव च,संजय कहते हैं--महाराज! उस अत्यन्त भयंकर अभेद्य क्रौंचव्यूहको अमिततेजस्वी अर्जुनके द्वारा सुरक्षित देखकर आपका पुत्र दुर्योधन आचार्य द्रोण, कृप, शल्य, भूरिश्रवा, विकर्ण, अश्वत्थामा और दुःशासन आदि सब भाइयों तथा युद्धके लिये आये हुए अन्य बहुतेरे शूरवीरोंके पास जाकर उन सबका हर्ष बढ़ाता हुआ यह समयोचित वचन बोला --वीरो! आप सब लोग नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंके प्रहारमें कुशल तथा युद्धकी कलामें निपुण हैं
ācāryam upasaṅgamya kṛpaṃ śalyaṃ ca pārthiva | saumadattiṃ vikarṇaṃ ca so ’śvatthāmānam eva ca ||
اے مہاراج! آپ کا بیٹا (دریودھن) آچاریہ درون کے پاس گیا، اور کرپ، شلیہ، سَومَدَتّی (بھورِشْرَوَس)، وِکَرْن اور اشوتھاما کے پاس بھی پہنچا۔
संजय उवाच
The verse highlights a recurring Mahābhārata ethic: in war, leaders actively shape outcomes not only through force but through counsel and morale. Duryodhana’s act of approaching senior warriors underscores reliance on experienced authority (ācārya, elders) and the strategic importance of timely speech—yet it also implicitly frames the moral tension of pursuing victory even when dharma is contested.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana, seeing the formidable Krauñca formation protected by Arjuna, goes to key Kaurava champions—Droṇa, Kṛpa, Śalya, Bhūriśravas, Vikarṇa, and Aśvatthāmā—to encourage them and prepare them for the imminent engagement.