Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

भीष्मपर्व — अध्याय 54: फल्गुन-प्रतिरोधः, सौबली-व्यूह-विध्वंसः, दुर्योधन-भीष्म-संवादः

त्वत्प्रसादं प्रतीक्षन्ते त्वद्भक्ताश्न विशाम्पते | 'भरतश्रेष्ठ) तुम शोक न करो। इस प्रकार शोक करना तुम्हारेयोग्य नहीं है। तुम्हारे शूरवीर भाई सम्पूर्ण लोकोंमें विख्यात धनुर्धर हैं। राजन! मैं भी तुम्हारा प्रिय करनेवाला ही हूँ। नृपश्रेष्ठ! महायशस्वी सात्यकि

tvatprasādaṁ pratīkṣante tvadbhaktāś ca viśāṁpate |

سنجے نے کہا—“اے رعایا کے پالنے والے، یہ سب تمہارے لطف و کرم کے منتظر ہیں؛ یہ سب تمہارے بھکت ہیں۔ اور یہ پارشت (دھِرِشتدیومن) ہمیشہ تمہاری بھلائی چاہنے والا، تمہارے پسندیدہ کاموں میں مشغول رہنے والا ہے۔”

त्वत्of you / your
त्वत्:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
प्रसादम्favor, grace
प्रसादम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रसाद
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतीक्षन्तेthey await
प्रतीक्षन्ते:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-ईक्ष्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
त्वत्of you / your
त्वत्:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
भक्ताःdevotees
भक्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootभक्त
FormMasculine, Nominative, Plural
नृO man (king)
नृ:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनृ
FormMasculine, Vocative, Singular
विशाम्of the people/subjects
विशाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
Sambodhana
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana (implied addressee as viśāṁpati in this context)

Educational Q&A

The verse underscores the ethical dimension of kingship: a ruler’s composure and gracious approval (prasāda) sustains allies. Loyalty is portrayed as active dependence on the king’s steadiness and favor, especially in a crisis.

Sañjaya addresses the king, emphasizing that the surrounding supporters are waiting for his response and reassurance; they remain devoted and look to him for encouragement and sanction amid the unfolding war situation.