Shloka 16
Rajo-dhūli-saṃmūḍha-saṅgrāmaḥ
The Dust-Obscured Battle and Mutual Charges
Devanagari script
ऐन्द्रिमिन्द्रानुजसमं महेन्द्रसदृशं बले । अमोघक्रोधसंकल्पं दृष्टवा व: किमभून्मन:
Translation
اندَر کا بیٹا ارجن اندرانُج کے مانند پرَاکرمی اور مہندر کے برابر زورآور ہے۔ اس کا غضب اور اس کا عزم کبھی رائیگاں نہیں جاتا۔ اسے دیکھ کر تم لوگوں کے دل میں کیا خیال اٹھا تھا؟
Word by Word
ऐन्द्रिम्Indra-like (fem.)
ऐन्द्रिम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऐन्द्रि
FormFeminine, Accusative, Singular
इन्द्रानुजसमम्equal to Indra’s younger brother (Vishnu)
इन्द्रानुजसमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootइन्द्रानुजसम
FormFeminine, Accusative, Singular
महेन्द्रसदृशम्like great Indra
महेन्द्रसदृशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहेन्द्रसदृश
FormFeminine, Accusative, Singular
बलेin strength
बले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Locative, Singular
अमोघक्रोधसंकल्पम्whose wrath and resolve are unfailing
अमोघक्रोधसंकल्पम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमोघक्रोधसंकल्प
FormFeminine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (Gerund)
वःof you (all)
वः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Plural
किम्what?
किम्:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative, Singular
अभूत्was / arose
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Lan), 3, Singular
मनःmind, thought
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes