Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Chapter 51: Saṃdhyākāla-saṃhāra

Evening Withdrawal after Arjuna’s Counter-Advance

जघान परमक्रुद्धो नृत्यन्निव महारथ: । साथ ही कृपाचार्यके स्वर्णभूषित धनुषको भी तेज धारवाले भालासे काट गिराया; फिर सब ओर घूमकर नृत्य-सा करते हुए महारथी अभिमन्युने अत्यन्त कुपित हो तीखी नोकवाले बाणोंसे भीष्मकी रक्षा करनेवाले उन महारथियोंको भी घायल कर दिया ।। १३ ६ || तस्य लाघवबमुद्ीक्ष्य तुतुषुर्देवता अपि,अभिमन्युके हाथोंकी यह फुर्ती देखकर देवताओंको भी बड़ी प्रसन्नता हुई। अर्जुनकुमारके इस लक्ष्य-वेधकी सफलतासे प्रभावित हो भीष्म आदि सभी रथियोंने उन्हें साक्षात्‌ अर्जुनके समान शक्तिशाली समझा

sañjaya uvāca |

jaghāna paramakruddho nṛtyann iva mahārathaḥ |

tasya lāghavam udīkṣya tutuṣur devatā api |

abhimanyor hastānāṃ lāghavaṃ dṛṣṭvā devatā api prītā babhūvuḥ; arjunaputrasya lakṣyavedhasya saphalatayā prabhāvitā bhīṣmādayaḥ sarve rathinaḥ taṃ sākṣād arjunavat śaktimantam amanyanta |

سنجے نے کہا—انتہائی غضب میں وہ مہارَتھی چاروں طرف گھومتا ہوا گویا رقص کرتا ہو، اسی طرح وار کرنے لگا۔ اُس کی چابک دستی دیکھ کر دیوتا بھی خوش ہو گئے۔

जघानslew/struck down
जघान:
TypeVerb
Rootहन् (√हन्)
Formलिट् (Perfect), 3, singular, परस्मैपद
परमक्रुद्धःextremely enraged
परमक्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम-क्रुद्ध
Formmasculine, nominative, singular
नृत्यन्dancing (as if)
नृत्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootनृत् (√नृत्)
Formशतृ (present active participle), masculine, nominative, singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
महारथःgreat chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
Formmasculine, nominative, singular
तस्यof him/of that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
लाघवम्lightness/agility
लाघवम्:
Karma
TypeNoun
Rootलाघव
Formneuter, accusative, singular
उदीक्ष्यhaving seen/observed
उदीक्ष्य:
TypeVerb
Rootईक्ष् (√ईक्ष्) + उद्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), active
तुतुषुःrejoiced/were pleased
तुतुषुः:
TypeVerb
Rootतुष् (√तुष्)
Formलिट् (Perfect), 3, plural, परस्मैपद
देवताःthe deities
देवताः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवता
Formfeminine, nominative, plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Abhimanyu
A
Arjuna
B
Bhīṣma
D
Devatāḥ (gods)
M
Mahāratha (status/title)
C
Chariot-warriors (rathinaḥ)