Shloka 21
विस्मय: सर्वभूतानां समपद्यत भारत । भारत! वे दोनों महामनस्वी अस्त्रविद्याके विद्वान् तथा विचित्र प्रकारसे युद्ध करनेवाले थे। उन्हें देखकर समस्त प्राणियोंको बड़ा विस्मय हुआ || २० है ।। दुःशासनस्तु नकुलं प्रत्युद्याय महाबलम्
vismayaḥ sarvabhūtānāṃ samapadyata bhārata | bhārata! tau dvau mahāmanasvī astravidyāyāḥ vidvāṃsau tathā vicitra-prakāreṇa yuddha-karaṇau tau dṛṣṭvā samasta-prāṇināṃ mahān vismayaḥ abhavat || duḥśāsanas tu nakulaṃ pratyudyāya mahābalam ||
سنجے نے کہا—اے بھارت! تمام جانداروں پر حیرت طاری ہو گئی۔ وہ دونوں عالی ہمت جنگجو اسلحہ و فنِ حرب کے ماہر اور نادر انداز سے لڑنے والے تھے؛ انہیں دیکھ کر سب مخلوق تعجب میں ڈوب گئی۔ پھر عظیم قوت والا دُشّاسن نَکُل کے مقابلے کو بڑھا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how extraordinary martial skill can captivate even amid violence, implicitly pointing to the Kṣatriya ideal of prowess and discipline; yet the surrounding narrative reminds the reader that such brilliance unfolds within a tragic conflict where ethical choices and consequences remain paramount.
Sañjaya reports that the combat between two eminent, weapon-skilled warriors astonishes all onlookers; immediately thereafter, the focus shifts as Duḥśāsana, a powerful Kaurava, advances to engage Nakula in battle.