Shloka 44
Devanagari script
भीष्म उवाच राजन् किमत्र साहां ते करोमि कुरुनन्दन । काम योत्स्ये परस्यार्थे ब्रूहि यत् ते विवक्षितम्,भीष्म बोले--राजन्! कुरुनन्दन! मैं यहाँ तुम्हारी क्या सहायता करूँ? युद्ध तो मैं इच्छानुसार तुम्हारे शत्रुकी ओरसे ही करूँगा; अतः बताओ, तुम क्या कहना चाहते हो?
Translation
بھیشم نے کہا—اے راجن! اے کُرونندن! میں یہاں تمہاری کیا مدد کروں؟ میں تو اپنی مرضی سے تمہارے دشمن کے مفاد میں ہی جنگ کروں گا؛ پس بتاؤ، تم کیا کہنا چاہتے ہو؟
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
अत्रhere / in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
साहाय्यम्help, assistance
साहाय्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसाहाय्य
FormNeuter, Accusative, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
करोमिdo / shall I do
करोमि:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
कुरुनन्दनO delight of the Kurus
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरु-नन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
कामम्as you wish / indeed
कामम्:
TypeIndeclinable
Rootकाम
योत्स्येI shall fight
योत्स्ये:
TypeVerb
Rootयुध्
FormFuture, 1st, Singular, Atmanepada
परस्यof another / of the enemy
परस्य:
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अर्थेfor the sake (of) / in the interest
अर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
यत्what / that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
विवक्षितम्intended to be said / desired to be spoken
विवक्षितम्:
TypeAdjective
Rootवि-√वक्ष् (वच्)
FormNeuter, Accusative, Singular, Past Passive Participle (क्त)
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes