Shloka 23
Mokṣa–Saṃnyāsa–Tyāga–Guṇa-Vibhāga (Renunciation, Relinquishment, and the Three Guṇas) — Mahābhārata 6, Bhīṣma-parva
Devanagari script
य एवं वेत्ति पुरुष प्रकृतिं च गुणै: सह । सर्वथा वर्तमानो5पि न स भूयो&भिजायते,इस प्रकार पुरुषको और गुणोंके सहित प्रकृतिको जो मनुष्य तत्त्वसे जानता हैः, वह सब प्रकारसे कर्तव्य-कर्म करता हुआ भी फिर नहीं जन्मता*
Transliteration
arjuna uvāca | ya evaṁ vetti puruṣaṁ prakṛtiṁ ca guṇaiḥ saha | sarvathā vartamāno 'pi na sa bhūyo 'bhijāyate ||
Translation
جو شخص پُرُش کو اور گُنوں سمیت پرکرتی کو حقیقتاً جان لیتا ہے، وہ ہر طرح سے کرم میں برتتا ہوا بھی پھر دوبارہ جنم نہیں لیتا۔
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
वेत्तिknows
वेत्ति:
TypeVerb
Rootविद्
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन
पुरुषम्the person (puruṣa)
पुरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुष
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
प्रकृतिम्nature (prakṛti)
प्रकृतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
गुणैःwith qualities/guṇas
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
सर्वथाin every way
सर्वथा:
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा
वर्तमानःexisting/acting, being engaged
वर्तमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootवर्तमान (वृत् धातु से वर्तमान-प्रत्ययान्त)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
अपिeven, although
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
भूयःagain, once more
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः
अभिजायतेis born again, comes into existence again
अभिजायते:
TypeVerb
Rootअभि + जन्
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
A
ArjunaP
puruṣaP
prakṛtiG
guṇasVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes