Shloka 23
Puruṣottama-yoga
The Discipline of the Supreme Person) — Chapter 15 (Bhagavadgītā
जो ग्यारह रुद्र और बारह आदित्य तथा आठ वसु, साध्यगण, विश्वेदेव, अश्विनीकुमार तथा मरुदगणर्& और पितरोंका समुदाय तथा गन्धर्व, यक्ष, राक्षस और सिद्धोंके समुदाय हैं, वे सब ही विस्मित होकर आपको देखते हैं ।। रूप॑ महत् ते बहुवक्त्रनेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम् । बहूदरं बहुदंष्टाकरालं दृष्टवा लोका: प्रव्यथितास्तथाहम्,हे महाबाहो! आपके बहुत मुख और नेत्रोंवाले, बहुत हाथ, जंघा और पैरोंवाले, बहुत उदरोंवाले और बहुत-सी दाढ़ोंके कारण अत्यन्त विकराल महान् रूपको देखकर सब लोग व्याकुल हो रहे हैं तथा मैं भी व्याकुल हो रहा हूँ [
arjuna uvāca | ye caiva rudrā ekādaśa dvādaśādityās tathā vasavo 'ṣṭau | sādhyā viśve 'śvinau marutaś ca uṣmapāś ca gandharva-yakṣāsura-siddha-saṅghāḥ | dṛṣṭvā lokaḥ pravyathitas tathāham || rūpaṁ mahat te bahu-vaktra-netraṁ mahābāho bahu-bāhūru-pādam | bahūdaraṁ bahu-daṁṣṭrā-karālaṁ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitās tathāham ||
ارجن نے کہا: گیارہ رودر، بارہ آدتیہ، آٹھ وسو، سادھیا، وشویدیَو، دونوں اشونی کمار، مروت، آباؤ اجداد کے گروہ؛ اور گندھرو، یکش، راکشس اور سدھّوں کے لشکر—سب حیرت سے تمہیں دیکھ رہے ہیں۔ اے مہاباہو! تمہارا وہ عظیم روپ—بہت سے منہ اور آنکھوں والا، بہت سے بازوؤں، رانوں اور قدموں والا، بہت سے پیٹوں والا، اور بے شمار دانتوں کے باعث نہایت ہیبت ناک—دیکھ کر سارے جہان خوف سے مضطرب ہیں؛ اور میں بھی مضطرب ہوں۔
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse conveys that the divine reality is not merely comforting but also overwhelming: the same Lord who guides dharma also embodies cosmic power and Time that consumes all. True devotion includes reverent awe and humility before the vastness of the divine order.
On the battlefield, Arjuna beholds Kṛṣṇa’s universal form. Even celestial beings and supernatural hosts stare in amazement, while Arjuna and the worlds tremble at the terrifying, many-mouthed, many-fanged vision—signaling the unstoppable momentum of the coming destruction in war.