Shloka 34
अक्षरब्रह्मयोगः | Akṣara-Brahma-Yoga
The Yoga of the Imperishable Brahman
Devanagari script
चज्चलं हि मन: कृष्ण प्रमाथि बलवद् दृढम् | तस्याहं निग्रहं मनन््ये वायोरिव सुदुष्करम्,क्योंकि हे श्रीकृष्ण! यह मन बड़ा चंचल, प्रमथन स्वभाववाला,* बड़ा दृढ़* और बलवान” है। इसलिये उसका वशमें करना मैं वायुके रोकनेकी भाँति अत्यन्त दुष्कर मानता हूँ
Transliteration
cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham | tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyor iva suduṣkaram ||
Translation
کیونکہ، اے کرشن! یہ من بے شک بے قرار، ہیجان انگیز، طاقتور اور سخت گیر ہے؛ اس لیے میں اس کے قابو کو ہوا کو روکنے کے مانند نہایت دشوار سمجھتا ہوں۔
Word by Word
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
चञ्चलम्restless, unsteady
चञ्चलम्:
TypeAdjective
Rootचञ्चल
FormNeuter, Nominative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
कृष्णO Krishna
कृष्ण:
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रमाथिturbulent, harassing
प्रमाथि:
TypeAdjective
Rootप्रमाथिन्
FormNeuter, Nominative, Singular
बलवत्strong, powerful
बलवत्:
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormNeuter, Nominative, Singular
दृढम्firm, stubborn
दृढम्:
TypeAdjective
Rootदृढ
FormNeuter, Nominative, Singular
तस्यof it (of that mind)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Genitive, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
निग्रहम्restraint, control
निग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्येI think, I consider
मन्ये:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
FormPresent (Lat), First, Singular, Atmanepada
वायोःof the wind
वायोः:
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Genitive, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सुदुष्करम्very difficult
सुदुष्करम्:
TypeAdjective
Rootसुदुष्कर
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
A
ArjunaK
KṛṣṇaM
mind (manaḥ)W
wind (vāyu)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes