Shloka 31
विषमं जनयन्त्येत आक्रन्दजननं महत् । त्रिषु सर्वेषु नक्षत्रनक्षत्रेषु विशाम्पते । गृथ्र: सम्पतते शीर्ष जनयन् भयमुन्तमम्,वह महान् युद्ध एवं विषम परिस्थिति पैदा करनेवाली है। राजन्! (अश्विनी आदि नक्षत्रोंकी तीन भागोंमें बाँटनेपर जो नौ-नौ नक्षत्रोंक तीन समुदाय होते हैं, वे क्रमशः अश्वपति, गजपति तथा नरपतिके छत्र कहलाते हैं; ये ही पापग्रहसे आक्रान्त होनेपर क्षत्रियोंका विनाश सूचित करनेके कारण “नक्षत्र-नक्षत्र” कहे गये हैं) इन तीनों अथवा सम्पूर्ण नक्षत्र-नक्षत्रोंमें शीर्षस्थानपर यदि पापग्रहसे वेध हो तो वह ग्रह महान् भय उत्पन्न करनेवाला होता है; इस समय ऐसा ही कुयोग आया है
viṣamaṃ janayanty ete ākrandajananaṃ mahat | triṣu sarveṣu nakṣatra-nakṣatreṣu viśāmpate | gṛdhraḥ sampatate śīrṣaṃ janayan bhayam uttamam ||
یہ بدشگون نشانیاں سخت بے توازنی پیدا کر رہی ہیں اور عظیم چیخ و پکار کو جنم دے رہی ہیں۔ اے رعایا کے مالک! کہلائے جانے والے ‘نکشتر-گروہوں’ کی تینوں تقسیموں میں سرفہرست مقام پر گِدھ کا جھپٹنا انتہائی خوف پیدا کرتا ہے۔ آج ایسا ہی خبیث قران واقع ہوا ہے—یہ اس آفت و خونریزی کی علامت ہے جو اس جنگ میں آئے گی، جہاں دھرم پر پرتشدد بے ترتیبی کا سایہ چھا جاتا ہے۔
व्यास उवाच
Educational Q&A
When society moves toward adharma and mass violence, nature and the heavens are portrayed as reflecting that disorder through ominous signs; the ethical warning is to recognize the gravity of impending harm and the collapse of righteous order.
Vyāsa reports ominous portents to a king: across the three divisions of nakṣatra-groups, a vulture striking the ‘foremost’ point is described as producing extreme fear—signaling an inauspicious time and the approach of devastating war.