Shloka 42
ध्यानयोगः — Dhyāna-Yoga
Discipline of Meditation and Mental Restraint
Devanagari script
तस्मादज्ञानसम्भूत॑ हृत्स्थं ज्ञानासिना55त्मन: । छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्लोत्तिष्ठ भारत
Translation
پس اے بھارت! اپنے دل میں ٹھہرے ہوئے جہالت سے پیدا شدہ اس شک کو معرفت کی تلوار سے کاٹ ڈال؛ پھر سمَتْو (برابریِ نظر) والے کرم یوگ میں قائم ہو، اور جنگ کے لیے اٹھ کھڑا ہو۔
Word by Word
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Ablative, Singular
अज्ञानसम्भूतम्born of ignorance
अज्ञानसम्भूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअज्ञानसम्भूत
FormNeuter, Accusative, Singular
हृत्स्थम्situated in the heart
हृत्स्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहृत्स्थ
FormNeuter, Accusative, Singular
ज्ञानासिनाwith the sword of knowledge
ज्ञानासिना:
Karana
TypeNoun
Rootज्ञानासि
FormMasculine, Instrumental, Singular
आत्मनःof yourself
आत्मनः:
Sambandha
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
TypeVerb
Rootछिद्
FormAbsolutive (Gerund)
एनम्this (it/him)
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
संशयम्doubt
संशयम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Accusative, Singular
योगम्yoga (discipline)
योगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
आतिष्ठtake refuge in / abide in
आतिष्ठ:
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormImperative, Second, Singular
उत्तिष्ठrise up / stand up
उत्तिष्ठ:
TypeVerb
Rootउत्-स्था
FormImperative, Second, Singular
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes