Shloka 15

कर्मयोग–ज्ञानयज्ञ–अवतारोपदेश

Karma-Yoga, Jñāna-Yajña, and Avatāra Instruction

Devanagari script

यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुष पुरुषर्षभ । समदुःखसुखं धीरं सो$मृतत्वाय कल्पते,क्योंकि हे पुरुषश्रेष्ठी दु:ख-सुखको समान समझनेवाले जिस धीर पुरुषको ये इन्द्रिय और विषयोंके संयोग व्याकुल नहीं करते, वह मोक्षके योग्य होता है

Transliteration

yaṁ hi na vyathayanty ete puruṣa puruṣarṣabha | samaduḥkhasukhaṁ dhīraṁ so ’mṛtatvāya kalpate ||

Translation

اے مردوں میں برتر! جس ثابت قدم مرد کو یہ حواس و موضوعات کے اتصال مضطرب نہیں کرتے، جو سکھ اور دکھ میں یکساں رہتا ہے—وہی اَمَرتَو، یعنی موکش، کے لائق ہوتا ہے۔

Word by Word

यम्whom

हिindeed/for

नnot

व्यथयन्तिafflict/disturb

एतेthese

पुरुषO man

पुरुषर्षभO bull among men (best of men)

समदुःखसुखम्equal in pain and pleasure

धीरम्steadfast/wise

सःhe

अमृतत्वायfor immortality (liberation)

कल्पतेis fit/qualifies

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sanjaya

puruṣa (the person addressed)

puruṣarṣabha (best of men)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes