Shloka 17
Kurukṣetra-sainyadarśana and Arjuna-viṣāda (धर्मक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः — अर्जुनविषाद)
संजय उवाच ततः पार्थस्य विज्ञाय भक्ति मानववत्सला | अन्तरिक्षगतोवाच गोविन्दस्याग्रत: स्थिता,संजय कहते हैं--राजन्! अर्जुनके इस भक्तिभावका अनुभव करके मनुष्योंपर वात्सल्य-भाव रखनेवाली माता दुर्गा अन्तरिक्षमें भगवान् श्रीकृष्णके सामने आकर खड़ी हो गयीं और इस प्रकार बोलीं
sañjaya uvāca tataḥ pārthasya vijñāya bhaktiṃ mānavavatsalā | antarīkṣagatovāca govindasyāgrataḥ sthitā ||
سنجے نے کہا—تب پارتھ کی بھکتی کو جان کر انسانوں پر شفقت رکھنے والی ماتا دُرگا آسمان میں ظاہر ہوئیں، گووند کے سامنے کھڑی ہو کر اس طرح بولیں۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights bhakti as an ethically transformative power: sincere devotion is portrayed as worthy of divine recognition, and compassion (mānavavatsalā) is presented as a divine attribute that responds to human sincerity even in a battlefield setting.
Sañjaya reports that after recognizing Arjuna’s devotional disposition, the goddess Durgā manifests in the sky, positions herself before Kṛṣṇa (Govinda), and begins to speak—introducing a moment of divine presence and guidance within the war narrative.