Shloka 15
भीष्मव्यूहदर्शनम् / Viewing Bhīṣma’s Battle Array and Arjuna’s Reassurance
“भगवान् गोविन्दका तेज अनन्त है। वे शत्रुओंके समुदायमें भी कभी व्यथित नहीं होते; क्योंकि वे सनातन पुरुष (परमात्मा) हैं। अत: जहाँ श्रीकृष्ण हैं, वहीं विजय है ।। पुरा होष हरिर्भूत्वा विकुण्ठोडकुण्ठसायक: । सुरासुरानवस्फूर्जन्नब्रवीत् के जयन्त्विति,'ये श्रीकृष्ण कहीं भी प्रतिहत या अवरुद्ध न होनेवाले ईश्वर हैं। इनका बाण अमोघ है। ये ही पूर्वकालमें श्रीहरिरूपमें प्रकट हो वज्रगर्जनके समान गम्भीर वाणीमें देवताओं और असुरोंसे बोले--तुमलोगोंमेंसे किसकी विजय हो?
sañjaya uvāca | bhagavān govindasya tejo 'nantam | te śatrūṇāṃ samūhe 'pi kadācid na vyathante; yataḥ sa sanātanaḥ puruṣaḥ (paramātmā) | ataḥ yatra śrīkṛṣṇas tatraiva jayaḥ || purā haṣa hariḥ bhūtvā vikuṇṭho 'kuṇṭha-sāyakaḥ | surāsurān avasphūrjan abravīt—ke jayantu iti ||
سنجے نے کہا—بھگوان گووند کا جلال بے حد ہے۔ دشمنوں کے ہجوم میں بھی وہ کبھی مضطرب نہیں ہوتے، کیونکہ وہ سَناتن پُرش—پرَماتما—ہیں۔ اس لیے جہاں شری کرشن ہیں، وہیں فتح ہے۔ قدیم زمانے میں بھی ہری نے ظہور کیا—ناقابلِ روک اور بے خطا تیروں والا—اور دیوتاؤں اور اسوروں کے سامنے گرج کر کہا: “تم میں سے کس کی جیت ہوگی؟”
संजय उवाच
Educational Q&A
Victory is grounded in alignment with the eternal Supreme Person: where Kṛṣṇa (the embodiment of dharma and divine sovereignty) is present, fear and wavering fall away, and success becomes assured—not merely by force, but by righteousness and divine support.
Sanjaya reassures Dhṛtarāṣṭra by praising Kṛṣṇa’s limitless power and unshakable nature in battle. He supports this by recalling an ancient scene where Hari, with unfailing weapons, thundered before gods and demons, challenging them about who would prevail—underscoring the Lord’s decisive, unconquerable agency.