Shloka 6
भीष्मपर्व — अध्याय २: संजयस्य दिव्यदृष्टिप्रदानम् तथा निमित्तवर्णनम्
Granting Sañjaya Divine Sight and the Description of Omens
Devanagari script
यदि चेच्छसि संग्रामे द्रष्टमेतान् विशाम्पते । चक्षुर्ददानि ते पुत्र युद्ध तत्र निशामय
Translation
اے راجن! اگر تم میدانِ جنگ میں اِن سب کی حالت دیکھنا چاہتے ہو تو میں تمہیں دیویہ دِشتی (الٰہی نظر) عطا کرتا ہوں۔ اے وَتس! پھر تم یہیں بیٹھے بیٹھے وہاں ہونے والی جنگ کا پورا منظر اپنی آنکھوں سے دیکھ لو گے۔
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
चेत्indeed/if (emphatic particle)
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
इच्छसिyou wish/desire
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्)
FormLat, present indicative, 2, singular, Parasmaipada
संग्रामेin the battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
Formmasculine, locative, singular
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formtumun (infinitive)
एतान्these (people)
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formmasculine, accusative, plural
विशाम्of the people/subjects
विशाम्:
TypeNoun
Rootविश्
Formfeminine, genitive, plural
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति
Formmasculine, vocative, singular
चक्षुःeye/vision
चक्षुः:
Karma
TypeNoun
Rootचक्षुस्
Formneuter, accusative, singular
ददानिI give
ददानि:
TypeVerb
Rootदा
FormLat, present indicative, 1, singular, Parasmaipada
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formdative, singular
पुत्रO son
पुत्र:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formmasculine, vocative, singular
युद्धम्the battle
युद्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formneuter, accusative, singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
निशामयbehold/observe
निशामय:
TypeVerb
Rootनि-शम् (निशामयति)
FormLot, imperative, 2, singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes