Shloka 9
Chapter 19: Prativyūha of the Pāṇḍavas — Vajra (Acala) Formation and Dawn Omens
तेजांसि रिपुसैन्यानां मृदूनन् पुरुषसत्तम: | अग्रेडग्रणीर्योत्स्यति नो युद्धोपायविचक्षण:,'पुरुषश्रेष्ठ भीमसेन युद्धके विविध उपायोंके ज्ञानमें निपुण हैं। वे हमारी सेनाके अगुआ होकर शत्रुसेनाके तेजको नष्ट करते हुए युद्ध करेंगे
tejāṁsi ripusainyānāṁ mṛdūnan puruṣasattamaḥ | agre ’graṇīr yotsyati no yuddhopāyavicakṣaṇaḥ ||
سنجے نے کہا—جنگ کے تدبیری طریقوں میں ماہر وہ مردِ برتر بھیم سین ہماری فوج کا پیش رو بن کر آگے لڑے گا اور دشمن لشکروں کی شان و شوکت کو پامال کرے گا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya leadership in war: a capable commander should stand at the front and, through skill (upāya) and discernment (vicakṣaṇa), neutralize the enemy’s effective power (tejas) rather than relying on mere force.
Sañjaya, reporting battlefield dispositions, describes a foremost warrior on their side who will lead from the front and fight in a way that breaks the enemy host’s strength and morale, emphasizing tactical competence and command.