Shloka 40

Devanagari script

प्रासशव्त्यृष्टिसड्चैश्व बाणौघैश्ष समाकुलम्‌ । निष्प्रकाशमिवाकाशं सेनयो: समपद्यत,दोनों सेनाओंके प्रास, शक्ति, ऋष्टि और बाणोंके समुदायोंसे भरा हुआ वहाँका आकाश प्रकाशहीन-सा जान पड़ता था

Transliteration

sañjaya uvāca | prāsaśaktyṛṣṭisaṅghaiś ca bāṇaughaiś ca samākulam | niṣprakāśam ivākāśaṃ senayoḥ samapadyata ||

Translation

سنجے نے کہا—دونوں لشکروں کے نیزوں، شکتیوں، نیزہ نما ہتھیاروں اور تیروں کے سیلاب سے آسمان بھر گیا، اور وہ گویا بے نور سا ہو گیا۔

Word by Word

• प्रास: with spears
• प्रास: Karana
• Type: Noun
• Root: प्रास
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• शक्ति: with javelins/lances
• शक्ति: Karana
• Type: Noun
• Root: शक्ति
• Form: Feminine, Instrumental, Plural

• ऋष्टि: with pikes/spears
• ऋष्टि: Karana
• Type: Noun
• Root: ऋष्टि
• Form: Feminine, Instrumental, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• बाण: with arrows
• बाण: Karana
• Type: Noun
• Root: बाण
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• ओघैः: with torrents/masses
• ओघैः: Karana
• Type: Noun
• Root: ओघ
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• समाकुलम्: confused, filled, crowded
• समाकुलम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: समाकुल
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• निष्प्रकाशम्: lightless, without brightness
• निष्प्रकाशम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: निष्प्रकाश
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• इव: as if/like
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• आकाशम्: sky
• आकाशम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आकाश
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• सेनयोः: of the two armies
• Type: Noun
• Root: सेना
• Form: Feminine, Genitive, Dual

• समपद्यत: became/appeared/was
• Type: Verb
• Root: सम् + पद्
• Form: Imperfect (Lan), 3rd, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• two armies (senā-dvaya)
• prāsa (spears)
• śakti (javelins/darts)
• ṛṣṭi (lances/pikes)
• bāṇa (arrows)
• ākāśa (sky)