Shloka 36
शड्खदुन्दुभिघोषश्न वारणानां च बंंहितै: । सिंहनादश्न सैन्यानां दारुग: समपद्यत,शंखों और दुन्दुभियोंका गम्भीर घोष तथा हाथियोंकी गर्जनाके साथ सैनिकोंका सिंहनाद बड़ा भयंकर जान पड़ता था
saṅkhadundubhighoṣaś ca vāraṇānāṃ ca bṛṃhitaiḥ | siṃhanādaś ca sainyānāṃ dāruṇaḥ samapadyata ||
شنکھوں اور دُندُبیوں کی گہری گونج، ہاتھیوں کی گرج، اور لشکروں کی شیرانہ للکار—سب مل کر ایک نہایت ہولناک اور دل دہلا دینے والا شور بن گئے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war announces itself through overwhelming collective force—signals, beasts, and human cries—reminding the listener that martial duty (kṣatriya-dharma) unfolds amid fearsome conditions and grave consequences.
Sañjaya describes the battlefield at Kurukṣetra as the armies sound conches and drums, elephants trumpet, and soldiers roar; the combined noise becomes dreadful, marking the escalation toward open combat.