Shloka 316

Adhyāya 111 (Book 6): Daśama-dina-saṃgrāma—Bhīṣma’s Counsel to Yudhiṣṭhira and the Śikhaṇḍin-Led Advance

Devanagari script

निजघ्ने समरे क्रुद्धो हस्त्यश्व॑ चामितं बहु । उन्होंने बल और क्रोधसे चलाये हुए नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षद्वारा समरांगणमें उन पाँचों महारथियोंको मार डाला और कुपित होकर असंख्य हाथी-घोड़ोंका भी संहार कर डाला

Transliteration

nijaghne samare kruddho hastyaśvaṃ cāmitaṃ bahu |

Translation

سنجے نے کہا—میدانِ جنگ میں غضبناک ہو کر اس نے بے شمار، بے اندازہ ہاتھیوں اور گھوڑوں کو تہس نہس کر دیا۔ قوت اور غصّے سے ابھری ہوئی طرح طرح کی اسلحہ و اَستر کی بارش برسا کر اس نے اُن پانچ مہارَتھیوں اور ان کی فوج کو کاٹ گرایا۔

Word by Word

• निजघ्ने: slew/struck down
• निजघ्ने: Karta
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) उपसर्ग: नि
• Form: लिट् (परस्मैपद), perfect (past narrative), 3, singular

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समर
• Form: masculine, locative, singular

• क्रुद्धः: enraged
• क्रुद्धः: Karta
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध (कृदन्त; √क्रुध्)
• Form: masculine, nominative, singular

• हस्ति: elephant
• हस्ति: Karma
• Type: Noun
• Root: हस्तिन्
• Form: masculine, accusative, singular

• अश्वम्: horse
• अश्वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्व
• Form: masculine, accusative, singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अमितम्: immeasurable, countless
• अमितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अमित
• Form: neuter, accusative, singular

• बहु: much, many
• बहु: Karma
• Type: Adjective
• Root: बहु
• Form: neuter, accusative, singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• battlefield (samara)
• elephants
• horses
• weapons (astra-śastra, implied by context)