Shloka 103
भीष्मपर्व — अध्याय ११०: पार्थभीमयोः प्रहारः तथा भीष्माभिमुखं संग्रामविस्तारः
Arjuna and Bhima’s pressure; escalation toward Bhishma
Devanagari script
अजुन उवाच शिखण्डी निधन कृष्ण भीष्मस्य भविता ध्रुवम् । दृष्टवैव हि सदा भीष्म: पाज्चाल्यं विनिवर्तते
Transliteration
arjuna uvāca | śikhaṇḍī nidhanaṃ kṛṣṇa bhīṣmasya bhavitā dhruvam | dṛṣṭvaiva hi sadā bhīṣmaḥ pāñcālyaṃ vinivartate ||
Translation
ارجن نے کہا—اے کرشن! یہ بات یقینی ہے کہ شکھنڈی ہی بھیشم کے زوال کا سبب بنے گا؛ کیونکہ بھیشم اس پانچال کے سورما کو دیکھتے ہی ہمیشہ جنگ سے ہٹ جاتے ہیں اور مقابلہ نہیں کرتے۔
Word by Word
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
शिखण्डीShikhandi
शिखण्डी:
Karta
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
निधनम्death, destruction
निधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिधन
FormNeuter, Accusative, Singular
कृष्णO Krishna
कृष्ण:
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
भीष्मस्यof Bhishma
भीष्मस्य:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Genitive, Singular
भविताwill be / is destined to be
भविता:
TypeVerb
Rootभू
FormPeriphrastic future participle (agent noun), Masculine, Nominative, Singular
ध्रुवम्certainly, surely
ध्रुवम्:
TypeIndeclinable
Rootध्रुव
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (क्त्वा), Parasmaipada (usage)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
पाञ्चाल्यम्the Panchala (prince/warrior), i.e., Shikhandi
पाञ्चाल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य
FormMasculine, Accusative, Singular
विनिवर्ततेturns back, withdraws
विनिवर्तते:
TypeVerb
Rootवृत्त्/वर्त् (निवृत्/निवर्त् with वि-नि-)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
A
ArjunaK
KṛṣṇaŚ
ŚikhaṇḍīB
BhīṣmaP
PāñcālaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes