Shloka 15
Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)
वेगवद्धिर्हयैस्तैस्तु क्षोभिता पाण्डवी चमू: । निपतद्/िर्महावेगैहसैरिव महत् सर:,उन वेगशाली अश्वोंने पाण्डवसेनाको उसी प्रकार क्षुब्ध कर दिया, जैसे महान् वेगसे उड़नेवाले हंस किसी विशाल जलाशयमें पड़कर उसे मथ डालते हैं
vegavaddhir hayais tais tu kṣobhitā pāṇḍavī camūḥ | nipatadbhir mahāvegair haṃsair iva mahat saraḥ ||
سنجے نے کہا—ان تیز رفتار گھوڑوں نے پاندوؤں کی فوج کو اسی طرح مضطرب کر دیا، جیسے بلند رفتار سے اڑتے ہوئے ہنس کسی وسیع جھیل میں اتر کر اس کے پانی کو مَتھ ڈالیں۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a practical ethical insight of war-narrative: collective force and speed can destabilize even a righteous or well-ordered side; therefore leaders must cultivate steadiness, discipline, and preparedness so that sudden shocks do not turn into panic and needless harm.
Sañjaya describes the Pāṇḍava forces being violently disturbed by a rapid assault associated with swift horses; he illustrates the scene through a simile—like swans plunging into a large lake and churning its waters.