Shloka 1
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
अपन प्रा बा >>: > यहाँपर “मर्यादा” शब्द सम्बन्धकी मर्यादाके लिये प्रयुक्त हुआ है। ग>र्योधिकशततमो< ध्याय: उभय पक्षकी सेनाओंका घमासान युद्ध और रक्तमयी रणनदीका वर्णन संजय उवाच मध्यन्दिने महाराज संग्राम: समपद्यत । लोकक्षयकरो रौद्रो भीष्मस्य सह सोमकै:
sañjaya uvāca | madhyandine mahārāja saṅgrāmaḥ samapadyata | lokakṣayakaro raudro bhīṣmasya saha somakaiḥ ||
سنجے نے کہا—اے مہاراج! دوپہر ہوتے ہی بھیشم اور سومکوں کے درمیان ایک ہولناک، رعایا کو تباہ کرنے والی جنگ پوری طرح بھڑک اٹھی۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical cost of war: even when fought by renowned warriors, battle becomes “lokakṣayakara”—a force of collective ruin. It frames the Kurukṣetra conflict as not merely heroic combat but a calamity with broad human consequences.
Sanjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that by midday the fighting has intensified into a fierce, dreadful engagement, specifically highlighting Bhīṣma’s clash with the Somakas (Pañcāla-aligned forces).