Shloka 3
Bhārata-varṣa-varṇana
Description of Bhārata: Mountains, Rivers, and Janapadas
Devanagari script
संजय उवाच चत्वारि भारते वर्षे युगानि भरतर्षभ । कृतं त्रेता द्वापरं च तिष्यं च कुरुवर्धन,संजयने कहा--कुरुकुलकी वृद्धि करनेवाले भरतश्रेष्ठ) भारतवर्षमें चार युग होते हैं-- सत्ययुग, त्रेता, द्वापर और कलियुग
Transliteration
sañjaya uvāca | catvāri bhārate varṣe yugāni bharatarṣabha | kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca tiṣyaṃ ca kuruvardhana ||
Translation
سنجے نے کہا—اے بھرتوں میں افضل، اے کورو وَنش کے بڑھانے والے! بھارت ورش میں چار یُگ ہیں: کِرت (ستیہ)، تریتا، دواپر، اور تِشیہ (کلی)۔
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
चत्वारिfour
चत्वारि:
TypeAdjective
Rootचतुर्
FormNeuter, Nominative, Plural
भारतेin Bharata (India)
भारते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभारत
FormNeuter, Locative, Singular
वर्षेin the land/region
वर्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, Locative, Singular
युगानिages (yugas)
युगानि:
Karta
TypeNoun
Rootयुग
FormNeuter, Nominative, Plural
भरतर्षभO bull among the Bharatas (best of Bharatas)
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरतर्षभ
FormMasculine, Vocative, Singular
कृतम्Krita (Satya) yuga
कृतम्:
TypeNoun
Rootकृत
FormNeuter, Nominative, Singular
त्रेताTreta (yuga)
त्रेता:
TypeNoun
Rootत्रेता
FormFeminine, Nominative, Singular
द्वापरम्Dvapara (yuga)
द्वापरम्:
TypeNoun
Rootद्वापर
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तिष्यम्Tishya (Kali) yuga
तिष्यम्:
TypeNoun
Rootतिष्य
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कुरुवर्धनO increaser of the Kurus
कुरुवर्धन:
TypeNoun
Rootकुरुवर्धन
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaB
Bhārata-varṣaB
BharatasK
Kuru lineageK
Kṛta-yuga (Satya-yuga)T
Tretā-yugaD
Dvāpara-yugaT
Tiṣya-yuga (Kali-yuga)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes