Shloka 16

सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions

Devanagari script

ततः प्रह्ृष्टां तां सेनामभिवीक्ष्याथ पाण्डवा: | बभूवुर्हष्टमनसो वासुदेवश्च वीर्यवान्‌,तदनन्तर अपनी सेनाको हर्ष और उल्लासमें भरी हुई देख समस्त पाण्डवोंके मनमें बड़ा हर्ष हुआ तथा पराक्रमी वसुदेवनन्दन भगवान्‌ श्रीकृष्ण भी संतुष्ट हुए

Transliteration

tataḥ prahṛṣṭāṃ tāṃ senām abhivīkṣyātha pāṇḍavāḥ | babhūvur hṛṣṭamanaso vāsudevaś ca vīryavān ||

Translation

پھر جب انہوں نے اس لشکر کو خوشی اور جوش سے لبریز دیکھا تو تمام پانڈوؤں کے دل شادمان ہو گئے؛ اور زورآور واسودیو—وسودیو کے فرزند شری کرشن—بھی مسرور ہوئے۔

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: Avyaya

• प्रहृष्टाम्: delighted, exhilarated
• प्रहृष्टाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रहृष्ट (कृदन्त-विशेषण; प्र+हृष्)
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• ताम्: that (her/it)
• ताम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• सेनाम्: army
• सेनाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सेना
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• अभिवीक्ष्य: having looked at, seeing
• Type: Verb
• Root: अभि+वीक्ष्
• Form: Absolutive (क्त्वान्त/ल्यप्), indeclinable

• अथ: then/now
• Type: Indeclinable
• Root: अथ
• Form: Avyaya

• पाण्डवाः: the Pandavas
• पाण्डवाः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• बभूवुः: became/were
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: Perfect (लिट्), 3rd person, Plural

• हृष्टमनसः: with delighted minds
• हृष्टमनसः: Karta
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट-मनस्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• वासुदेवः: Vasudeva (Krishna)
• वासुदेवः: Karta
• Type: Noun
• Root: वासुदेव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: Avyaya

• वीर्यवान्: valiant, powerful
• वीर्यवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशग्पायन उवाच

Characters & Entities

• Pāṇḍavas
• Vāsudeva (Kṛṣṇa)
• the army (senā)