Shloka 4
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । अगस्त्यस्य महायज्ञे पुरावृत्तमरिंदम,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्! इस विषयमें पहले अगस्त्य मुनिके महान् यज्ञमें जो घटना घटित हुई थी, उस प्राचीन इतिहासका जानकार मनुष्य उदाहरण दिया करते हैं
Translation
وَیشَمپایَن نے کہا—اے راجن! اس باب میں بھی لوگ ایک قدیم اِتیہاس کی مثال دیتے ہیں؛ اے اَرِندَم، جو کبھی اگستیہ مُنی کے مہایَجْن میں پیش آیا تھا۔
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
अत्रhere; in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
अपिalso; even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उदाहरन्तिthey cite; they adduce (as an example)
उदाहरन्ति:
TypeVerb
Rootउद्-आ-हृ
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
इतिहासम्ancient account; legend; history
इतिहासम्:
Karma
TypeNoun
Rootइतिहास
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरातनम्ancient; old
पुरातनम्:
TypeAdjective
Rootपुरातन
FormMasculine, Accusative, Singular
अगस्त्यस्यof Agastya
अगस्त्यस्य:
TypeNoun
Rootअगस्त्य
FormMasculine, Genitive, Singular
महायज्ञेin the great sacrifice
महायज्ञे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहायज्ञ
FormMasculine, Locative, Singular
पुराformerly; long ago
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
वृत्तम्event; occurrence; what happened
वृत्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Accusative, Singular
अरिंदमO subduer of foes (epithet)
अरिंदम:
TypeNoun
Rootअरिंदम
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes